Koninginnedag

31 augustus 1946

Morgen weer koninginnedag. Voor mooi archiefmateriaal over deze feestdag kun je uitstekend terecht bij de Koninklijke Bibliotheek. De KB is in het bezit gekomen van een groot aantal albums met prentbriefkaarten van het Nederlandse vorstenhuis.
Deze kaarten, in totaal 4319, zijn nu gedigitaliseerd en ontsloten op internet. In deze blogpost enkele foto’s van Koninginnedag door de jaren heen. Als je hier klikt, kun je nog veel meer foto’s van de Koninklijke familie bekijken.

31 augustus 1947

30 april 1948

1 mei 1950

1 mei 1950

30 april 1952

30 april 1953

30 april 1964

30 april 1966

30 april 1968

30 april 1969

30 april 1969

30 april 1969

30 april 1992

Prachtige boeken uit de Middeleeuwen

Getijdenboek van Simon de Varie

Sinds gisteren is de tentoonstelling Machtige & Mooie Middeleeuwen te zien in De Verdieping van Nederland, de gezamenlijke expositieruimte van de Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief.

Uit de aankondiging: "De middeleeuwen staan bekend om boeken en documenten met rijke versieringen en sierlijke letters. De prachtige illustraties en schitterende miniaturen in de tentoonstelling zijn een lust voor het oog. De grote rijkdom aan prachtige middeleeuwse archiefstukken en boeken toont een doorsnede van de vroege, de hoge en de late middeleeuwen. Niet eerder presenteerden KB en Nationaal Archief zo een keur aan pracht en macht in een overzichtstentoonstelling."

Psalters, Brevieren en Getijdenboeken beginnen vaak met een kalender waarin men de religieuze vieringen bijhoudt die in de loop van een jaar plaatsvinden. De luxe exemplaren van dergelijke teksten zijn soms voorzien van prachtige illustraties. Hier een voorbeeld van zo’n maandkalender waarbij een aantal werkzaamheden op het land verbeeld worden.

Januari - dineren

Februari - zich warmen bij de haard

Maart - planten en opbinden van wijnranken

April - een man houdt een bloem vast

Mei - valkenier

Juni - gras maaien en keren en een hooimijt maken

Juli - onkruid wieden

Augustus - de oogst binnenhalen

September - druiven oogsten en persen

Oktober - zaaien, spinnen en ploegen

November - eikels slaan

December - het varken slachten

De onkruid wiedende man, afbeelding Juli, kijkt wel erg triest. Ik weet er alles van. Gisteren ook de tuin onder handen genomen. Onkruid wieden is helaas niet alleen nodig in Juli.

Het zijn wel schitterende tekeningen waar de zorg en aandacht van afstraalt. Meer van dit soort prachtige boeken zijn de komende maanden te zien in Den Haag.

Plaats: De Verdieping van Nederland bevindt zich in het verbindingsgebied tussen de Koninklijke Bibliotheek en het Nationaal Archief, Prins Willem-Alexanderhof 5, Den Haag. Direct naast Den Haag CS.
Tijd: 3 september 2011 t/m 8 januari 2012

Kunst van de buitenkant

Band van bruin boxcalf en textiel, Frankrijk, 2002

Maakt John Fraser kunst van de binnenkant van boeken, hier een staaltje van prachtige boekbanden uit de collectie van de Koninklijke Bibliotheek. De KB heeft er ongeveer 12.000 verzameld en een duizendtal op haar website, het geheugen van Nederland geplaatst.
De geschiedenis van de boekband wordt zo op een mooie manier in beeld gebracht.
In de omschrijvingen komen de begrippen boxcalf en marokijn voor. Boxcalf is een soort kalfsleer en marokijn is een soort geitenleer, oorspronkelijk afkomstig uit Marokko.

Band van groen en beige marokijn, Frankrijk, 1974

Band van zwart boxleer over kurken band, Frankrijk, 1966

Band van met goud- en acrylpigmenten gekleurd geitenleer, USA, 1996

Band van donkerblauw binderslinnen en opgelegd zwart marokijn, Nederland, 1988

Band van grijs, zwart en naturel marokijn en leermozaïek, Engeland, 1978

Band van paarsblauw geitenleer, met inleg van wit boxcalf, Nederland, 1984

Band van donker grijzigblauw marokijn, met opgelegd marokijn in vele tinten, USA, 1982

Band van zwart, roodbruin en blauwgrijs kalfsleer, Frankrijk, 1986

Band van marokijn en boxcalf in verschillende kleuren, Zwitserland, 1973

Band van kalfsleer, Frankrijk, 1995

Oostenrijk Band van bruinoker kalfsleer, Oostenrijk, ca.1900

Band van zwart marokijn met opleg in wit, Nederland, 1983

Band van licht bruin acaciahout met mozaïek van acacia, notehout, wortelhout en esdoornhout, Frankrijk, 1995

Hoezo tere kinderziel

Dat tijden veranderen kun je goed merken als je de kinderboeken leest van zo’n honderd jaar geleden.
De Koninklijke Bibliotheek voert een nationaal digitaliseringsprogramma uit onder de naam Het Geheugen van Nederland. In dit programma worden collecties van archieven, musea en bibliotheken gedigitaliseerd en beschikbaar gesteld.
Eén van die collecties betreft een groot aantal oude kinderboeken. Bij het doorbladeren en lezen van wat prentenboeken uit de tweede helft 19e eeuw en begin 20e eeuw vallen mij twee dingen op. Ze zijn over het algemeen behoorlijk moralistisch én kinderen worden behoorlijk stevig aangepakt, uitgelachen of nog erger. Dit alles om lezertjes te waarschuwen tegen ongehoorzaamheid en ondeugd. Kinderboeken van nu zijn heel wat kindvriendelijker.
Een mooi voorbeeld om dit verschil duidelijk te maken is het prentenboek uit 1885, uitgegeven door J. Vlieger uit Amsterdam met als titel De muurbekladder, een aardig prentenboekje.
Een boekje met drie verhaaltjes met 'ondeugende' jongetjes.

Kijk hoe Ernst, de jonge graffitimaker en Frederik en Pietje uit de 19e eeuw er er vanaf komen.

De Geschiedenis van den muurbekladder

Wilt naar dit lief klein huisje kijken
Daar juist de schilders verf op strijken
Half rood, half wit, heel net en schoon,
Zoo stelt het huisje zich ten toon

Op eens komt Ernst, en welk een’ schand,
Hij trekt figuurtjes op den wand:
Die deugniet, met zijn gekke kuren,
Besmeert gestadig al de muren.

Maar ziet! De schilder komt geloopen,
En doet hem ’t grapje duur bekoopen,
Hij pakt den jongen bij zijn kop,
En knijpt zijn oor, en slaat er op.

Hoe Ernst ook schreeuwt, hij houdt hem vast,
En neemt zijn grooten schilderskwast,
En doopt hem in zijn pot met groen,
En smeert den knaap van haar tot schoen.

Zijn heele aangezicht was groen,
Zijn buisje en zijn broek was groen,
En wie of ook den jongen zag,
Begon te schateren van lach.

De Geschiedenis van den snoeper

Een snoeper en een bordenlik,
Dat was de kleine Frederik
Als hij iets te snoepen vond
Ging het daad’lijk naar zijn mond.
In een potje zoet en frisch,
Stond de melk eens op den disch.
Niemand was er in ’t vertrek,
En daar kwam de likkebek,
Klom op ’t bankje, nam den pot,
En ging likken als een zot.

Maar daar komt de meid. – O, schrik!
“Wacht!”roept zij: “jou melkjelik!”
Frits kijkt angstig naar haar om,
En daar valt én melk én kom.

’t Druipt hem neer langs wang en kleeren;
Om zijn spijt nog te vermeeren
Komen kinderen, zonder tal,
Om te lachen om ’t geval.
“Wat ben je wit, o, Frederik,
Jou snoepert en jou melkjelik!
Je hemd vloeit langs je lichaam neer,
Jij lekkerbaard, jij witte heer.
Sliep uit, sliep uit, dien melkjedief,
Wat staat die witte kleur hem lief!


De ijsselijke Geschiedenis van den klimmer

’t Kleine Pietje, ’t kleine Pietje,
O, dat was zoo’n deugenietje,
Stout zijn, was zijn daag’lijks leven,
Vaak deed hij zijn’moeder beven
Als hij klom op bank en stoelen;
“Die niet leeren wil moet voelen!”
Sprak zijn moeder ied’ren keer,
Maar toch deed de knaap het weer.

Eens was ’t venster opgeschoven
Daar kwam stoute Piet weer boven,
Klom voor ’t raam al heen en weer,
En – o, Wee! – daar viel hij neer,
En daar brak hij, op de steenen,
Bei zijn armen en zijn beenen.
Vrees’lijk was ’t gegil op straat!
Kind’ren! ’t Was het loon van ’t kwaad!